Türkiye’de Hangi Hayvanlara Pasaport Düzenlenmez? 2026 Yılı Yasaklı Irklar, Çip ve Resmi Uygulamalar

Türkiye’de Ev Hayvanı Pasaportu Nedir ve Hangi Amaçlarla Kullanılır?

Türkiye’de ev hayvanı pasaportu; kedi, köpek ve gelinciklerin kimliklendirilmesi, kayıt altına alınması ve izlenebilirliğinin sağlanması amacıyla düzenlenen resmî bir belgedir. Bu belge, hayvanın yalnızca “sahipli” olduğunu göstermekle kalmaz; aynı zamanda hayvana ait sağlık, aşı ve kimlik bilgilerinin tek bir sistem üzerinden takip edilmesini sağlar.

Ev hayvanı pasaportunda genellikle şu bilgiler yer alır:

• Hayvanın türü ve tanımı

• Mikroçip numarası

• Sahip bilgileri

• Aşılama kayıtları (özellikle kuduz)

• Hayvanın doğum tarihi veya tahmini yaşı

• Kayıt ve düzenleme tarihleri

Pasaportun temel amaçları şunlardır:

• Resmî kimliklendirme: Hayvanın sahipsiz olmadığını ve kime ait olduğunu belgelemek

• Hastalık takibi ve halk sağlığı: Kuduz gibi zoonotik hastalıkların kontrolünü sağlamak

• Denetim ve kayıt: Belediyeler ve tarım otoriteleri tarafından hayvan popülasyonunun izlenmesi

• Yurt içi ve yurt dışı hareketlilik: Şehirler arası taşıma ve ülke dışına çıkış süreçlerinde resmî belge sunmak

Önemli bir nokta şudur:Ev hayvanı pasaportu bir hak belgesi değil, idari bir kayıt aracıdır. Yani pasaport; her hayvana, her koşulda ve otomatik olarak verilen bir belge değildir. Pasaportun düzenlenebilmesi için hayvanın ve sahibinin belirli idari ve hukuki şartları sağlaması gerekir. İşte bu noktada özellikle bazı ırklar ve bazı durumlar için ciddi uygulama farkları ortaya çıkmaktadır.

Bu nedenle “pasaport neden verilmedi?” sorusunun cevabı çoğu zaman hayvanın sağlık durumundan değil, hukuki statüsünden veya uygulamadaki değerlendirmelerden kaynaklanır.

Ev Hayvanı Pasaportu Hangi Tür Hayvanlara Düzenlenir? (Kedi, Köpek ve Gelincik)

Türkiye’de ev hayvanı pasaportu düzenlenebilen türler mevzuatla sınırlıdır. Uygulamada pasaport yalnızca şu hayvanlar için düzenlenir:

• Kediler

• Köpekler

• Gelincikler

Bu üç tür dışındaki hayvanlar için ev hayvanı pasaportu düzenlenmez. Örneğin:

• Kuşlar

• Sürüngenler

• Kemirgenler (hamster, kobay vb.)

• Egzotik memeliler

Bu hayvanlar evcil olarak besleniyor olsa bile, pasaport kapsamı dışındadır. Bu durum çoğu zaman yanlış anlaşılmakta ve “her evcil hayvana pasaport çıkar” gibi hatalı bir algı oluşmaktadır.

Kedi, köpek ve gelincikler için pasaport düzenlenebilmesi adına şu temel şartlar aranır:

• Hayvanın mikroçip ile kimliklendirilmiş olması

• Kayıt işlemlerinin ilgili sistemlere usulüne uygun yapılması

• Sahip bilgilerinin doğrulanabilir olması

Ancak burada kritik bir ayrım vardır:Bir hayvanın türünün pasaport kapsamına girmesi, pasaportun her durumda düzenleneceği anlamına gelmez. Özellikle köpeklerde; ırk, fiziksel görünüm ve hukuki statü gibi unsurlar pasaport sürecini doğrudan etkileyebilir.

Bu nedenle kedi sahipleri genellikle pasaport konusunda sorun yaşamazken, köpek sahipleri — özellikle belirli ırklarda veya ırk benzeri görünümlerde — ciddi redlerle karşılaşabilmektedir. Gelinciklerde ise uygulama daha sınırlı ve kontrollüdür.

Tehlike Arz Eden (Yasaklı) Irklar Nelerdir?

(Mevzuatta Tanımlanan Irklar)

Türkiye’de “yasaklı ırklar” ifadesi günlük dilde çok sık kullanılsa da, mevzuatta karşılığı “tehlike arz eden hayvanlar” şeklindedir. Bu tanım, belirli köpek ırklarını ve bu ırkların melezlerini kapsar ve bu hayvanlarla ilgili çok ciddi kısıtlamalar getirir.

Bu kapsamda değerlendirilen ırklar için;

• Üretim

• Satış

• Sahiplendirme

• Reklam

• Çoğu durumda resmî kayıt süreçleri

yasaklanmış veya ciddi şekilde sınırlandırılmıştır.

Aşağıdaki ırklar, Türkiye’de tehlike arz eden köpekler kapsamında kabul edilen ve uygulamada en çok sorun yaşanan ırklardır.

Mevzuatta Tehlike Arz Eden Olarak Kabul Edilen Irklar

Irk	Mevzuattaki Durum	Temel Kısıtlama
Pitbull Terrier	Tehlike arz eden	Üretim, satış ve sahiplendirme yasak
American Staffordshire Terrier	Tehlike arz eden	Üretim, satış ve sahiplendirme yasak
American Bully	Tehlike arz eden kapsamında değerlendirilir	Uygulamada yasaklı kabul edilir
Dogo Argentino	Tehlike arz eden	Üretim ve sahiplendirme yasak
Fila Brasileiro	Tehlike arz eden	Kayıt ve dolaşım ciddi şekilde kısıtlı
Japanese Tosa	Tehlike arz eden	Uygulamada kesin yasaklı kabul edilir
Pitbull Melezleri	Tehlike arz eden sayılır	Melez olması durumu değiştirmez

Bu tabloda yer alan ırklar için dikkat edilmesi gereken en önemli nokta şudur:“Melez” ibaresi, hayvanın bu kapsamdan çıkmasını sağlamaz. Mevzuat ve uygulama, genellikle fiziksel görünüm ve ırk benzerliği üzerinden değerlendirme yapar.

Yasaklı Irk Tanımı Neden Geniş Yorumlanıyor?

Bu ırklar için genetik test zorunluluğu bulunmadığından, uygulamada şu kriterler öne çıkar:

• Kafa yapısı

• Göğüs genişliği

• Kas yoğunluğu

• Çene yapısı

• Genel vücut oranları

Bu durum, “benim köpeğim saf pitbull değil” savunmasının çoğu zaman kabul edilmemesine yol açar.

Bu Irklar Pasaport Alamaz mı?

Mevzuatta “pasaport verilmez” ifadesi açıkça yer almaz. Ancak uygulamada:

• Bu ırklara mikroçip takılması

• PETVET sistemine kayıt yapılması

• Ev hayvanı pasaportu düzenlenmesi

çoğu ilde reddedilmekte veya baştan engellenmektedir. Bu nedenle fiiliyatta, bu ırklar için pasaport süreci çoğunlukla başlamadan sona erer.

Bu başlıkla birlikte şu gerçek netleşmiştir:Türkiye’de belirli köpek ırkları hukuken tehlike arz eden hayvan kabul edildiği için, pasaport ve kayıt süreçleri uygulamada büyük ölçüde tıkanmaktadır.

Uygulamada Pasaport Düzenlenmesi En Sık Reddedilen Yasaklı Irklar

(Sahadaki Gerçekler ve İdari Yaklaşım – Tablo)

Mevzuatta “pasaport verilmez” şeklinde açık bir hüküm bulunmamasına rağmen, uygulamada bazı köpek ırkları için pasaport süreci neredeyse istisnasız şekilde reddedilmektedir. Bu redler çoğu zaman yazılı bir gerekçeye dayanmaz; idari sorumluluk, denetim korkusu ve uygulama alışkanlıkları belirleyici olur.

Aşağıdaki tablo, Türkiye genelinde özel kliniklerde ve il/ilçe tarım müdürlüklerinde en sık pasaport reddiyle karşılaşılan ırkları ve bunun arkasındaki pratik gerekçeleri göstermektedir.

Pasaport Düzenlenmesi En Sık Reddedilen Irklar (Uygulama Tablosu)

Irk / Tip	Hukuki Statü	Pasaport Durumu (Uygulamada)	Red Gerekçesi
Pitbull Terrier	Tehlike arz eden	Neredeyse her zaman reddedilir	Açık yasaklı ırk kabulü
American Staffordshire Terrier	Tehlike arz eden	Reddedilir	Pitbull ile ayırt edilmez
American Bully (özellikle XL)	Yasaklı kapsamında değerlendirilir	Çok yüksek oranda reddedilir	Görünüm ve kas yapısı
Pitbull Melezi	Tehlike arz eden sayılır	Reddedilir	Melez olması durumu değiştirmez
Dogo Argentino	Tehlike arz eden	Çoğu ilde reddedilir	Güçlü çene ve kas yapısı
Fila Brasileiro	Tehlike arz eden	Reddedilir	Kayıt altına alınmak istenmez
Japanese Tosa	Tehlike arz eden	Reddedilir	Uygulamada “kesin yasaklı” kabul edilir

Red Kararları Neden Bu Kadar Keskin?

Uygulamada karar vericiler şu riskleri gözetir:

• Pasaport düzenlenmesinin, hayvanın resmî dolaşımına izin vermek anlamına gelmesi

• Olası bir saldırı veya olayda, kaydı yapan birimin idari ve hukuki sorumlulukla karşılaşması

• Denetimlerde “neden bu hayvana pasaport verildi?” sorusunun muhatabı olmak

Bu nedenle birçok klinik ve müdürlük, gri alanlarda bile en güvenli yolu seçerek işlemi baştan durdurur.

“Daha Önce Pasaport Alanlar Var” İddiası

Sahiplerin sıkça dile getirdiği bir durum şudur:“Benim tanıdığımda aynı ırk var, ona pasaport çıkmış.”

Bu tür örnekler genellikle:

• Eski dönem kayıtları

• İl bazlı farklı uygulamalar

• Denetimlerin sıkı olmadığı dönemler

ile açıklanır. Güncel uygulamada ise tolerans alanı giderek daralmıştır.

Önemli Bir Gerçek

Uygulamada pasaport reddi çoğu zaman yazılı bir belgeyle bildirilmez. Sahip yalnızca “bu hayvana işlem yapamayız” cevabını alır. Bu da itiraz ve hak arama yollarını fiilen zorlaştırır.

“Melez” Köpekler ve Yasaklı Irk Benzerleri

(Melez Olmak Pasaport Almayı Sağlar mı?)

Yasaklı veya tehlike arz eden ırklarla ilgili en yaygın savunma cümlesi şudur:“Bu köpek saf ırk değil, melez.”

Ancak Türkiye’de pasaport ve kayıt uygulamalarında, “melez” kavramı sanıldığı gibi koruyucu bir statü sağlamaz.

Mevzuat Melez Köpekleri Nasıl Değerlendiriyor?

Mevzuat dili, yalnızca saf ırkları değil;

• Tehlike arz eden ırkların melezlerini

• Bu ırkların benzer fiziksel özelliklerini taşıyan köpekleri

de kapsayacak şekilde geniş tutulmuştur. Bu nedenle hukuki yaklaşım şu şekildedir:Bir köpek, yasaklı bir ırkla genetik veya fiziksel benzerlik gösteriyorsa, melez olması onu kapsam dışına çıkarmaz.

Uygulamada “Melez” Neden Kurtarmıyor?

Uygulamada karar vericiler (özel klinikler ve il/ilçe tarım müdürlükleri) şu sorulara bakar:

• Köpeğin kafa ve çene yapısı pitbull tipine benziyor mu?

• Göğüs ve kas yapısı aşırı gelişmiş mi?

• Genel silüet “bully/pit tipi” olarak algılanıyor mu?

Bu değerlendirme genetik testlere değil, tamamen görsel ve pratik kriterlere dayanır. Çünkü:

• Genetik test zorunlu değildir

• Her başvuru için DNA analizi yapılması mümkün değildir

• Denetimler görsel tanıma göre yapılır

Sonuç olarak köpek “melez” olsa bile, yasaklı ırk tipine benziyorsa pasaport süreci durdurulur.

“Saf Değil” Savunmasının En Çok Çöktüğü Noktalar

Sahada en sık şu durumlar yaşanır:

• American Bully kırması köpekler

• Pitbull–Boxer karışımları

• Amstaff benzeri gövde yapısına sahip melezler

Bu köpekler, resmen yasaklı olmasa bile yasaklı kabul edilerek işlem görür.

Belgeler ve Fotoğraflar Neden Yeterli Olmaz?

Bazı sahipler;

• Pedigri belgesi

• Satın alma sözleşmesi

• Fotoğraflar

sunarak pasaport almaya çalışır. Ancak uygulamada:

• Pedigri belgesi her zaman bağlayıcı kabul edilmez

• Fotoğraflar subjektif yorumlanır

• İl bazlı farklı kararlar çıkabilir

Bu nedenle belgeler, süreci garanti altına almaz.

Net Sonuç

Türkiye’de pasaport uygulamalarında:

• Melez olmak, pasaport hakkı doğurmaz

• Fiziksel görünüm ve idari değerlendirme belirleyicidir

• Yasaklı ırk tipine benzeyen melez köpekler de fiilen kapsam içine alınır

Bu başlıkla birlikte şu gerçek çok netleşir:“Benim köpeğim melez” ifadesi, uygulamada çoğu zaman hukuki değil, duygusal bir savunma olarak kalır.

Türkiye’de “Resmî Olarak Pasaport Düzenlenemez” Bir Hayvan veya Irk Var mı?

Türkiye’de ev hayvanı pasaportlarıyla ilgili en büyük kafa karışıklığı, “yasaklı ırk = pasaport verilmez” düşüncesinden kaynaklanır. Oysa mevzuat dili ile sahadaki uygulama birebir örtüşmez.

Öncelikle net bir tespit yapmak gerekir:Türkiye’de yürürlükte olan mevzuatta, “şu ırklara pasaport düzenlenmez” şeklinde açık ve doğrudan bir hüküm bulunmaz. Yani kanun veya yönetmeliklerde, pasaportun hangi ırklara verilemeyeceğini tek tek sayan bir liste yer almaz.

Ancak bu durum, her ırk için pasaportun fiilen düzenlendiği anlamına da gelmez.

Mevzuat Ne Diyor?

Mevzuat, bazı köpek ırklarını “tehlike arz eden hayvanlar” kapsamında değerlendirir. Bu kapsamda olan köpeklerle ilgili olarak;

• Üretim

• Satış

• Sahiplendirme

• Kayıt altına alma ve kontrol

gibi süreçler sıkı şekilde sınırlandırılmıştır. Burada amaç, bu ırkların yayılmasını engellemek ve kamu güvenliğini sağlamaktır.

Dikkat edilmesi gereken nokta şudur:Mevzuatın dili, yasaklama ve kısıtlama üzerine kuruludur; pasaport konusunu doğrudan hedef almaz. Pasaport ise idari bir belge olduğu için, uygulama aşamasında yorum alanı doğar.

Uygulamada Ne Oluyor?

Uygulamada birçok il ve ilçe tarım müdürlüğü ile özel klinik, şu yaklaşımı benimser:

• Tehlike arz eden ırklar veya bu ırklara benzer fiziksel özellikler taşıyan köpekler için

• Pasaport düzenlemek, dolaylı olarak bu hayvanların resmî dolaşımına izin vermek anlamına gelebilir

Bu nedenle:

• Mikroçip takılması reddedilebiliyor

• Mikroçip takılsa bile pasaport düzenlenmeyebiliyor

• İşlem, tamamen idari değerlendirme ile durdurulabiliyor

Bu noktada yaşanan redler, çoğu zaman “kanunen yasak” değil, “idari sorumluluk alınmak istenmemesi” gerekçesiyle gerçekleşir.

Neden Net Bir Liste Yok?

Bunun birkaç temel sebebi vardır:

• Irk tespitinin genetik olarak zor ve pahalı olması

• Melez hayvanlarda kesin sınıflandırmanın mümkün olmaması

• Fiziksel görünüme dayalı değerlendirmelerin subjektif olması

• İl bazlı uygulama farklılıkları

Bu nedenle sistem, kesin ve kapalı bir ırk listesi yerine, yoruma açık bir uygulama pratiği üretmiştir. Sonuç olarak da hayvan sahipleri “resmî olarak yasak mı, yoksa keyfî mi?” sorusuyla baş başa kalmaktadır.

Bu başlığın sonunda şu sonuç netleşir:Türkiye’de pasaport düzenlenemeyen ırklar hukuken tek tek tanımlanmış değildir, ancak uygulamada pasaport düzenlenmesi sorunlu olan ve sıklıkla reddedilen ırklar vardır.

Pasaport, Mikroçip ve PETVET Sistemi Arasındaki İlişki

(Hangisi zorunlu, hangisi şarttır?)

Ev hayvanı pasaportu ile mikroçip çoğu zaman birlikte anılsa da, hukuki ve teknik olarak aynı şey değildir. Ancak Türkiye’de uygulama pratiğinde bu üç unsur — mikroçip, PETVET sistemi ve pasaport — birbirine sıkı şekilde bağlıdır.

Mikroçip Nedir ve Ne Zaman Zorunludur?

Mikroçip, hayvanın deri altına yerleştirilen ve benzersiz bir kimlik numarası taşıyan elektronik tanımlayıcıdır. Türkiye’de kedi, köpek ve gelincikler için mikroçip uygulaması zorunludur.

Mikroçip olmadan:

• Hayvan resmî olarak kayıt altına alınamaz

• Pasaport düzenlenemez

• Sahipli hayvan statüsü kazanılamaz

Bu nedenle mikroçip, pasaport sürecinin ilk ve vazgeçilmez adımıdır.

PETVET Sistemi Ne İşe Yarar?

PETVET, mikroçip uygulanan hayvanların bilgilerinin kaydedildiği merkezî kayıt sistemidir. Mikroçip takılması tek başına yeterli değildir; bu çipin mutlaka PETVET sistemine doğru şekilde işlenmesi gerekir.

PETVET’te kayıt altına alınan başlıca bilgiler şunlardır:

• Mikroçip numarası

• Hayvanın türü ve tanımı

• Sahip bilgileri

• Aşılama kayıtları

• İşlemi yapan yetkili birim

PETVET’e kaydı olmayan bir mikroçip, idari açıdan yok hükmünde kabul edilir.

Pasaport Bu Sistemin Neresinde?

Ev hayvanı pasaportu, PETVET sisteminde yer alan bilgilerin fiziksel ve resmî belgeye dönüştürülmüş hâlidir. Yani pasaport:

• Mikroçip + PETVET kaydı olmadan düzenlenemez

• Kendi başına bağımsız bir belge değildir

• Sistemdeki bilgilerin doğruluğuna dayanır

Bu yüzden sahada sıkça görülen şu durum ortaya çıkar:Hayvana mikroçip takılmıştır, ancak PETVET kaydı tamamlanmamıştır ya da sistemsel/idarî bir gerekçeyle pasaport düzenlenmemiştir.

Özellikle tehlike arz eden ırklar veya bu ırklara benzeyen köpeklerde, idare şu yaklaşımı benimseyebilir:

• Mikroçip uygulaması risklidir

• PETVET kaydı ileride sorumluluk doğurabilir

• Pasaport düzenlenmesi, hayvanın resmî dolaşımını kolaylaştırır

Bu nedenle bazı durumlarda:

• Mikroçip uygulaması hiç yapılmaz

• İşlem, klinik veya müdürlük seviyesinde durdurulur

Bu uygulamalar çoğu zaman hayvan sahiplerine açık şekilde anlatılmadığı için, “keyfî red” algısı oluşur.

Türkiye’de Ev Hayvanı Pasaportu ve Kayıt Süreçlerinin Yaklaşık Maliyetleri

Ev hayvanı pasaportu tek başına yapılan bir işlem değildir. Uygulamada pasaport; mikroçip uygulaması, sistem kaydı ve belge düzenleme adımlarının toplam maliyeti üzerinden değerlendirilmelidir. Bu nedenle hayvan sahiplerinin karşılaştığı rakamlar, işlemin yapıldığı yer ve koşullara göre değişiklik gösterebilir.

Mikroçip Uygulaması Maliyeti

Mikroçip, pasaport sürecinin zorunlu ilk adımıdır. Türkiye genelinde mikroçip uygulamasının maliyeti, kamu kurumları ile özel klinikler arasında farklılık gösterir.

• Yaklaşık maliyet:

  • Türkiye: 500 – 1.000 TL

  • Avrupa karşılığı: yaklaşık 15 – 30 EUR

  • ABD karşılığı: yaklaşık 16 – 32 USD

Bu bedel genellikle mikroçip cihazı, uygulama ve kayıt işlemini kapsar.

Ev Hayvanı Pasaportu Düzenleme Bedeli

Pasaportun kendisi, idari bir belge olduğu için ayrıca ücretlendirilir. Bu bedel; pasaportun basımı, belge düzenlenmesi ve sistem eşleştirmesini içerir.

• Yaklaşık maliyet:

  • Türkiye: 200 – 500 TL

  • Avrupa karşılığı: yaklaşık 6 – 15 EUR

  • ABD karşılığı: yaklaşık 6 – 16 USD

Bazı uygulamalarda mikroçip ve pasaport ücretleri birlikte tahsil edilebilir.

Aşılama ve Ek İşlemler

Pasaport düzenlenirken özellikle kuduz aşısı başta olmak üzere bazı aşıların kayıtlı olması beklenir. Bu aşılar, pasaport bedeline dahil değildir.

• Kuduz aşısı (yaklaşık):

  • Türkiye: 500 – 1.000 TL

  • Avrupa karşılığı: 15 – 30 EUR

  • ABD karşılığı: 16 – 32 USD

Yurt dışına çıkış planı varsa; ek testler ve sağlık kontrolleri maliyeti ciddi şekilde artırabilir.

Toplam Yaklaşık Maliyet

Yalnızca yurt içi kayıt ve pasaport işlemleri için genel bir ortalama yapılırsa:

• Toplam:

  • Türkiye: 1.200 – 2.500 TL

  • Avrupa karşılığı: 35 – 75 EUR

  • ABD karşılığı: 38 – 80 USD

Bu rakamlar bilgilendirme amaçlıdır ve il, klinik ve dönemsel uygulamalara göre değişebilir.

Yasaklı veya Riskli Irklarda Maliyet Neden Net Değildir?

Tehlike arz eden ırklar veya bu ırklara benzeyen köpeklerde süreç çoğu zaman yarım kalır. Bu durumda:

• Mikroçip yapılmadan işlem durabilir

• Mikroçip yapılır ama pasaport düzenlenmez

• Sahip sadece yapılan işlem kadar ödeme yapar

Bu nedenle yasaklı ırk sahipleri için “pasaport maliyeti” çoğu zaman teorik kalır ve pratikte belgeye ulaşılamaz.

Görünüm Nedeniyle Pasaport Sürecinde Sorun Yaşanan Irklar

(Resmen Yasaklı Olmayan Ama Sıklıkla Red Alabilen Irklar)

Türkiye’de pasaport ve kayıt süreçlerinde yaşanan sorunların tamamı “yasaklı ırklar” ile sınırlı değildir. Resmî olarak tehlike arz eden ırklar listesinde yer almayan bazı köpekler de yalnızca fiziksel görünümleri nedeniyle pasaport sürecinde ciddi sorunlar yaşayabilmektedir.

Bu durumun temel nedeni, uygulamada yapılan değerlendirmenin ırk adı üzerinden değil, tip ve görünüm üzerinden yapılmasıdır.

Neden Görünüm Bu Kadar Belirleyici?

Sahadaki uygulamalarda karar vericiler şunları esas alır:

• Denetimlerin görsel değerlendirmeye dayanması

• Irk tespitinde genetik test zorunluluğu olmaması

• “Yanlış hayvana pasaport verilmesi” riskinin idari sorumluluk doğurması

Bu nedenle resmen yasaklı olmayan bazı ırklar, yasaklı ırklara benzedikleri için fiilen aynı muameleye tabi tutulur.

Görünüm Nedeniyle En Sık Sorun Yaşanan Irklar (Tablo)

Irk	Resmen Yasaklı mı?	Uygulamada Ne Yaşanıyor?	Sorun Nedeni
American Bulldog	Hayır	Sıkça red alabiliyor	Pitbull tipi kafa ve gövde
Cane Corso	Hayır	İl bazlı red görülebiliyor	Güçlü kas yapısı
Presa Canario	Hayır	Yüksek riskli kabul ediliyor	Dogo/Pit benzeri görünüm
Staffordshire Bull Terrier	Hayır	Amstaff ile karıştırılabiliyor	İsim ve tip benzerliği
Bull Terrier	Hayır	Yanlış sınıflandırma olabiliyor	Irk adındaki “bull” algısı
Boxer (bazı tipler)	Hayır	Nadir de olsa sorun yaşanabiliyor	Kafa ve göğüs yapısı

İl Bazlı Farklılıklar Neden Çok Fazla?

Aynı ırk için:

• Bir ilde pasaport düzenlenebilirken

• Başka bir ilde işlem tamamen reddedilebilmektedir

Bunun nedeni:

• İl/ilçe tarım müdürlüklerinin farklı yorumları

• Denetim sıklığının değişken olması

• Yerel uygulama alışkanlıkları

Bu durum hayvan sahiplerinde “keyfî uygulama” algısı yaratır, ancak idare açısından bakıldığında riskten kaçınma refleksi baskındır.

Sahiplerin En Sık Yaptığı Hata

Resmen yasaklı olmayan bir ırka sahip olan kişiler, pasaport almanın otomatik olduğunu düşünür. Oysa uygulamada:

• Irk adı değil

• Fiziksel tip

• Genel görünüm

belirleyici olabilmektedir.

Bu Başlığın Özeti

• Yasaklı olmayan bazı ırklar da pasaport sürecinde sorun yaşayabilir

• Görünüm, ırk isminden daha baskın bir kriterdir

• İl bazlı uygulama farkları yaygındır

Bu nedenle pasaport reddi yaşayan her köpek, mutlaka “yasaklı ırk” olmak zorunda değildir.

Irk Tespiti Nasıl Yapılıyor?

(Pitbull Tipi, Bully Tipi ve Subjektif Değerlendirme Sorunu)

Türkiye’de ev hayvanı pasaportu ve kayıt süreçlerinde yaşanan sorunların merkezinde ırk tespiti meselesi yer alır. Sahiplerin en çok zorlandığı nokta da burasıdır; çünkü uygulamada ırk tespiti kesin, objektif ve standart bir yöntemle yapılmaz.

Resmî Bir Irk Tespit Mekanizması Var mı?

Hayır. Türkiye’de:

• Zorunlu genetik (DNA) test sistemi yoktur

• Her başvuru için bilimsel ırk analizi yapılmaz

• Bağlayıcı ve tek tip bir “ırk tespit kurulu” bulunmaz

Bu nedenle ırk tespiti; çoğu zaman görsel değerlendirme ve idari kanaat üzerinden yapılır.

Uygulamada Hangi Kriterler Kullanılıyor?

Sahada ırk değerlendirmesi yapılırken genellikle şu fiziksel özelliklere bakılır:

• Kafa yapısı (genişlik, alın–burun oranı)

• Çene yapısı ve kaslılık

• Göğüs genişliği

• Boyun ve omuz kasları

• Genel vücut oranları

• Duruş ve silüet

Bu kriterler, özellikle “pitbull tipi” veya “bully tipi” olarak adlandırılan köpeklerde belirgin kabul edilir.

“Tip” Kavramı Neden Bu Kadar Sorunlu?

“Pitbull tipi”, “bully tipi” gibi ifadeler:

• Mevzuatta net tanımları olmayan

• Bilimsel sınıflandırma içermeyen

• Uygulamada geniş yorumlanan kavramlardır

Ancak denetim ve uygulamada bu kavramlar fiilen kullanılır. Çünkü idare açısından önemli olan şey:

“Bu köpek, yasaklı kabul edilen köpek tipine benziyor mu?”

Bu soruya verilen olumlu bir cevap, çoğu zaman sürecin tamamen durması için yeterlidir.

Aynı Köpek, Farklı Sonuçlar

Irk tespitinin subjektif olması şu sonuçları doğurur:

• Aynı köpek bir klinikte işlem görebilirken

• Başka bir klinikte tamamen reddedilebilir

• İl değiştiren hayvan sahipleri farklı kararlarla karşılaşabilir

Bu durum hukuki belirsizlik yaratır, ancak uygulamada yaygındır.

Pedigri ve Belgeler Neden Her Zaman Yeterli Değil?

Sahipler bazen:

• Pedigri belgesi

• Üretici belgeleri

• Satış sözleşmeleri

sunarak süreci aşmaya çalışır. Ancak uygulamada:

• Belgelerin doğruluğu sorgulanabilir

• Melez iddiası kabul edilmeyebilir

• Fiziksel görünüm belgelerin önüne geçebilir

Bu nedenle belgeler, tek başına pasaport garantisi sağlamaz.

Özel Klinikler Neden Mikroçip veya Pasaport İşlemini Reddedebilir?

(Yetki Sınırları, Hukuki Sorumluluk ve Pratik Riskler)

Hayvan sahipleri pasaport veya mikroçip işlemi reddedildiğinde çoğu zaman bunu kişisel veya keyfî bir karar olarak algılar. Oysa özel kliniklerin bu konudaki yaklaşımı, büyük ölçüde yetki sınırları ve hukuki risklerden kaynaklanır.

Özel Kliniklerin Yetkisi Sınırsız Değildir

Özel veteriner klinikleri;

• Mikroçip uygulaması yapabilen

• Sisteme veri girişi yetkisi olan

birimlerdir, ancak nihai idari otorite değildir. Klinik tarafından yapılan her kayıt ve işlem, ileride denetime tabi tutulabilir.

Bu nedenle klinik açısından kritik soru şudur:

“Bu hayvana yaptığım işlem ileride bana idari veya hukuki sorumluluk doğurur mu?”

Yasaklı veya Riskli Irklarda Kliniklerin Çekinceleri

Tehlike arz eden veya bu kapsama girebilecek köpeklerde klinikler şu riskleri görür:

• Denetimde “neden bu hayvana mikroçip/pasaport düzenlendi?” sorusuna muhatap olmak

• Yanlış değerlendirme nedeniyle idari yaptırımla karşılaşmak

• Olası bir olayda kayıt yapan birim olarak sorumluluk yüklenmesi

Bu nedenle birçok klinik, gri alanlarda işlem yapmamak yönünde refleks geliştirir.

Mikroçip Takmak = Resmî Kayıt Başlatmak

Mikroçip uygulaması basit bir tıbbi işlem gibi görünse de, idari açıdan şu anlamlara gelir:

• Hayvanın resmen kayıt altına alınması

• Sahipli hayvan statüsünün tanınması

• Hayvan–sahip ilişkisinin resmîleştirilmesi

Yasaklı veya riskli ırklarda bu adım, ileride “bu hayvan neden kayıt altına alındı?” sorusunu doğurabileceği için klinikler çoğu zaman ilk adımı bile atmak istemez.

Kliniklerin “Pasaport Çıkmaz” Demesinin Asıl Sebebi

Çoğu klinik doğrudan “yasak” kelimesini kullanmaz, şu ifadeleri tercih eder:

• “Bu hayvana pasaport çıkmaz”

• “İlçe kabul etmiyor”

• “Biz bu işlemi yapamıyoruz”

Bu söylemler genellikle:

• İl/ilçe tarım müdürlüklerinden gelen sözlü uyarılar

• Daha önce yaşanan denetim ve ceza örnekleri

• Meslek içi tecrübe

üzerine şekillenir.

Klinik Reddinin Hukuki Niteliği

Özel kliniklerin red kararı:

• Çoğu zaman yazılı değildir

• İdari bir “ret belgesi” sayılmaz

• Sahip için itiraz mekanizması oluşturmaz

Bu da hayvan sahiplerini çaresiz hissettiren durumlardan biridir.

Klinikler Açısından Güvenli Yol

Birçok klinik için en güvenli yaklaşım şudur:

• Riskli görülen hayvanlarda işlem yapmamak

• Sahibi il/ilçe tarım müdürlüğüne yönlendirmek

• Sorumluluğu idari otoriteye bırakmak

Bu yaklaşım, klinik açısından korunma refleksi olsa da, hayvan sahipleri için ciddi bir belirsizlik yaratır.

İl ve İlçe Tarım Müdürlüklerinde Pasaport Düzenleme Mantığı

(İl Bazlı Uygulama Farkları Neden Oluşuyor?)

Ev hayvanı pasaportlarıyla ilgili nihai idari değerlendirme, il ve ilçe tarım müdürlüklerinin yetki alanındadır. Özel klinikler uygulayıcıdır; ancak sistemin nasıl işleyeceğine dair yaklaşım, büyük ölçüde bu müdürlükler tarafından şekillenir.

Tarım Müdürlüklerinin Rolü Nedir?

İl ve ilçe tarım müdürlükleri:

• Ev hayvanlarının kayıt altına alınmasından

• Mevzuatın yerel düzeyde uygulanmasından

• Denetim ve kontrol süreçlerinden

sorumludur. Bu nedenle pasaport düzenlenmesi, yalnızca teknik bir belge işlemi değil, idari bir karar olarak görülür.

Neye Göre Değerlendirme Yapılıyor?

Müdürlüklerin pasaport sürecinde baktığı başlıca unsurlar şunlardır:

• Hayvanın türü (kedi, köpek, gelincik)

• Mikroçip ve kayıt bilgilerinin doğruluğu

• Hayvanın tehlike arz eden ırklar kapsamında değerlendirilip değerlendirilmediği

• Fiziksel görünüm ve tip benzerliği

• İl genelinde benimsenen uygulama çizgisi

Burada dikkat çekici olan nokta, ırk isminin tek başına belirleyici olmamasıdır. Görünüm ve tip, çoğu zaman daha baskın bir kriter hâline gelir.

İl Bazlı Farklılıklar Neden Bu Kadar Yaygın?

Türkiye genelinde pasaport uygulamalarında ciddi il farkları görülmesinin birkaç nedeni vardır:

• Denetim sıklığının iller arasında değişmesi

• Önceki yıllarda yaşanan olaylar ve yerel tecrübeler

• İl müdürlüklerinin risk algısının farklı olması

• Merkezî mevzuatın yoruma açık bırakılması

Bu nedenle aynı köpek:

• Bir ilde pasaport alabilirken

• Başka bir ilde aynı başvuruyla reddedilebilir

Bu durum hukuki olarak tartışmalı olsa da, uygulamada sıkça yaşanır.

Müdürlükler Neden Daha Temkinli Davranıyor?

Tarım müdürlükleri açısından pasaport düzenlemek şu anlama gelir:

• Hayvanın resmî kaydının onaylanması

• Hayvanın şehirler arası ve hatta yurt dışı hareketinin kolaylaştırılması

• İleride doğabilecek olaylarda “neden bu hayvana izin verildi?” sorusuna muhatap olmak

Bu nedenle özellikle yasaklı veya yasaklıya benzer tiplerde, müdürlükler en dar yorumdan yana tavır alır.

Yazılı Red Neden Nadir?

Birçok pasaport reddi:

• Sözlü olarak bildirilir

• “Sistem izin vermiyor” veya “üstten talimat var” şeklinde ifade edilir

Yazılı red kararı verilmemesinin nedeni, idari sorumluluğun açıkça üstlenilmek istenmemesidir. Bu da hayvan sahiplerinin resmî itiraz yoluna gitmesini fiilen zorlaştırır.

Mikroçip Takılmış Ama Pasaport Düzenlenmemiş Hayvanlarda Hukuki ve Pratik Sonuçlar

Uygulamada sıkça karşılaşılan durumlardan biri şudur:Hayvana mikroçip takılmıştır, ancak çeşitli idari gerekçelerle ev hayvanı pasaportu düzenlenmemiştir. Bu durum özellikle yasaklı ırklar veya yasaklıya benzer görünüme sahip köpeklerde ortaya çıkar.

Bu noktada hayvan sahiplerinin bilmesi gereken önemli hukuki ve pratik sonuçlar vardır.

Mikroçipli Ama Pasaportsuz Hayvan Ne Anlama Gelir?

Mikroçip takılması, hayvanın kayıt sürecinin başlatıldığını gösterir. Ancak pasaport düzenlenmemişse:

• Hayvanın kimliği sistemde yarım kalmış kabul edilir

• Sahiplik ilişkisi tam anlamıyla belgelendirilmiş sayılmaz

• Hayvanın dolaşımı ve taşınması ciddi şekilde sınırlanır

Yani mikroçip, pasaportun yerine geçen bir belge değildir.

Hukuki Açıdan Doğabilecek Sonuçlar

Pasaportsuz bir hayvanla ilgili şu riskler söz konusu olabilir:

• Denetimlerde hayvanın belgelerinin eksik kabul edilmesi

• Sahibe idari yaptırım uygulanması

• Hayvanın yasaklı ırk kapsamında değerlendirilmesi hâlinde ek işlemler

• Hayvanın kayıt statüsünün sorgulanması

Özellikle yasaklı veya riskli ırklarda, mikroçip bulunması hayvanı korumaz; aksine resmî takibi kolaylaştırabilir.

Pratik Hayatta Karşılaşılan Sorunlar

Pasaportsuz ancak mikroçipli hayvan sahipleri genellikle şu sorunlarla karşılaşır:

• Şehirler arası taşımada problem yaşanması

• Toplu alanlarda yapılan denetimlerde belge sorulması

• Konaklama, seyahat veya taşınma süreçlerinde ret alınması

• Hayvanın yurt dışına çıkarılmasının fiilen imkânsız hâle gelmesi

Bu durum hayvan sahipleri için ciddi bir belirsizlik yaratır.

“Çip Var, O Yeterli” Düşüncesi Yanlıştır

Sahada sıkça dile getirilen bir yanlış inanış şudur:“Çip takıldıysa sorun olmaz.”

Oysa uygulamada:

• Mikroçip tek başına yeterli kabul edilmez

• Pasaport, idari işlemlerin tamamlandığını gösterir

• Eksik belge, risk oluşturur

Bu nedenle mikroçipli ama pasaportsuz bir hayvan, hukuki olarak gri alanda kalır.

Bu Durumdan En Çok Kimler Etkilenir?

• Yasaklı ırk sahipleri

• Yasaklıya benzer tipte köpek sahipleri

• İl bazlı uygulama farklılığı yaşayan kişiler

Bu gruplar için mikroçip–pasaport uyumsuzluğu, uzun vadeli sorunlara yol açabilir.

Pasaportsuz Hayvanla Yurt İçi Taşıma ve Denetimler

(Ceza, İdari İşlem ve Olası Yaptırımlar)

Ev hayvanı pasaportu çoğu kişi tarafından yalnızca yurt dışı çıkışlarda gerekli bir belge gibi algılanır. Oysa Türkiye içinde, özellikle şehirler arası taşımalarda ve denetimlerde, pasaport eksikliği ciddi sorunlara yol açabilir.

Yurt İçi Taşımada Pasaport Zorunlu mu?

Mevzuatta yurt içi her hareket için pasaportun mutlak zorunlu olduğu açık bir ifadeyle yazılı değildir. Ancak uygulamada:

• Hayvanın kimliğinin ve sahipli olduğunun belgelenmesi beklenir

• Denetimlerde mikroçip ve pasaport birlikte sorgulanabilir

Bu nedenle pasaport, fiilen taşımanın ana belgesi hâline gelmiştir.

Nerelerde Denetim Yapılabilir?

Pasaportsuz hayvanla yurt içinde şu noktalarda denetimle karşılaşılabilir:

• Şehirler arası yol kontrolleri

• Otobüs, feribot ve bazı tren seferleri

• Hayvan taşıma firmaları

• Belediyelerin ve tarım birimlerinin saha kontrolleri

• Şikâyet üzerine yapılan denetimler

Denetimin nerede ve ne zaman yapılacağı önceden öngörülemez.

Denetimde Pasaport Sorulursa Ne Olur?

Eğer hayvan mikroçipli ancak pasaportsuzsa:

• Hayvanın kaydı sorgulanır

• Sahipten belge ibrazı istenir

• Eksik belge nedeniyle tutanak tutulabilir

Özellikle yasaklı veya yasaklıya benzer ırklarda, denetim çok daha sıkı yapılır.

Olası İdari Sonuçlar

Pasaportsuz hayvanla yakalanıldığında şu durumlar söz konusu olabilir:

• Sahibe idari para cezası uygulanması

• Hayvanın kayıt durumunun detaylı incelenmesi

• Hayvanın geçici olarak muhafaza altına alınması ihtimali

• İl/ilçe tarım müdürlüğüne yönlendirme

Bu sonuçlar, hayvanın ırkına ve denetimi yapan birimin yaklaşımına göre değişebilir.

Yasaklı Irklarda Risk Daha Yüksektir

Tehlike arz eden veya bu kapsama girebilecek köpeklerde:

• Pasaport eksikliği daha ağır değerlendirilir

• “Neden kayıtlı değil?” sorusu doğrudan sorulur

• Sahip savunma yapmak zorunda kalabilir

Bu nedenle yasaklı veya benzeri ırklarda pasaportsuz taşımak, yüksek riskli bir durumdur.

“Şimdiye Kadar Kimse Sormadı” Yanılgısı

Birçok sahip şu düşünceyle hareket eder:“Yıllardır taşıyorum, kimse sormadı.”

Ancak denetimler:

• Şikâyet üzerine

• Kampanya dönemlerinde

• Belirli illerde yoğunlaşarak

bir anda sıkılaşabilir. Geçmişte sorun yaşanmamış olması, ileride yaşanmayacağı anlamına gelmez.

Pasaport Başvurusu Reddedilen Hayvan Sahipleri Ne Yapmalı?

(Gerçekçi ve Hukuka Uygun Yol Haritası)

Ev hayvanı pasaportu başvurusu reddedildiğinde birçok sahip ne yapacağını bilemez. Özellikle yasaklı ırklar veya bu ırklara benzer görünüme sahip köpeklerde, red kararı çoğu zaman sözlü olarak bildirilir ve ortada resmî bir evrak bulunmaz. Bu durum, belirsizliği daha da artırır.

Bu noktada atılabilecek adımların hukuka uygun, risksiz ve gerçekçi olması önemlidir.

1. Red Nedenini Netleştirin

İlk yapılması gereken şey, reddin hangi gerekçeyle yapıldığını anlamaktır.

• Irk mı?

• Fiziksel görünüm mü?

• İl/ilçe uygulaması mı?

Çoğu zaman “sistem izin vermiyor” gibi genel ifadeler kullanılır. Bu ifadelerin arkasında genellikle tehlike arz eden ırk değerlendirmesi bulunur.

2. Klinik ile Müdürlük Ayrımını Doğru Yapın

Unutulmaması gereken kritik nokta şudur:

• Özel klinik işlemi yapmayabilir

• Ancak klinik, nihai karar mercii değildir

Eğer klinik reddettiyse, bu durum genellikle idari riskten kaçınma refleksi ile ilgilidir. Klinikle tartışmak çoğu zaman sonuç vermez.

3. İl veya İlçe Tarım Müdürlüğünden Bilgi Alın

Mümkünse doğrudan il veya ilçe tarım müdürlüğünden:

• Uygulamanın il genelinde nasıl yürütüldüğünü

• Bu tip hayvanlar için pasaport düzenlenip düzenlenmediğini

öğrenmek en sağlıklı adımdır. Bu aşamada genellikle sözlü bir yönlendirme yapılır.

4. Yazılı Red Talep Etmenin Gerçekçi Olmadığını Bilin

Teoride yazılı red istenebilir. Ancak pratikte:

• Çoğu müdürlük yazılı red vermek istemez

• Sorumluluğu yazılı olarak üstlenmekten kaçınır

Bu nedenle yazılı red talebi çoğu zaman sonuçsuz kalır.

5. “Dolaylı Yollar” ve Riskli Çözümlerden Kaçının

Bazı sahipler şu yöntemlere yönelmek ister:

• Farklı ilde işlem yaptırmak

• Irk bilgisini farklı yazdırmak

• Görünümü saklamaya çalışmak

Bu yollar hukuki risk taşır ve ileride çok daha ciddi sorunlara yol açabilir. Özellikle denetimlerde bu tür kayıtlar aleyhe sonuç doğurabilir.

6. Mevcut Durumu Kabullenmek Bazen En Güvenli Yoldur

Yasaklı veya yasaklıya benzer ırklarda pasaport alınamaması, çoğu zaman geri döndürülemez bir fiilî durumdur. Bu noktada:

• Hayvanın güvenli şekilde yaşamını sürdürmesine odaklanmak

• Yurt içi ve yurt dışı planları buna göre revize etmek

en az riskli yaklaşımdır.

7. Bilgi Kirliliğinden Uzak Durun

İnternette “şu şekilde çıkar”, “tanıdıkla halledilir” gibi çok sayıda iddia yer alır. Ancak pasaport konusu, kişisel çözümlerle değil idari yaklaşımla şekillenir. Kulaktan dolma bilgiler, hayvan sahibini yanıltır. Türkiye’de hangi hayvanlara pasaport düzenlenmez

Sık Sorulan Sorular (FAQ)

Türkiye’de hangi hayvanlara pasaport düzenlenmez?

Türkiye’de ev hayvanı pasaportu yalnızca kedi, köpek ve gelincik için düzenlenir. Bu türlerin dışındaki hayvanlara (kuşlar, sürüngenler, kemirgenler vb.) pasaport çıkarılamaz. Ayrıca bazı köpek ırkları için mevzuatta açık “pasaport verilmez” hükmü olmasa da, uygulamada pasaport düzenlenmemektedir.

Yasaklı ırklara Türkiye’de pasaport çıkar mı?

Tehlike arz eden (yasaklı) köpek ırkları için uygulamada pasaport çoğu ilde düzenlenmez. Mevzuatta pasaport yasağı açıkça yazmasa da, idari uygulamalar bu yöndedir ve fiiliyatta pasaport almak genellikle mümkün olmaz.

Melez köpeklere pasaport düzenlenebilir mi?

Melez olmak tek başına pasaport alınmasını garanti etmez. Eğer köpek, yasaklı veya tehlike arz eden ırklara fiziksel olarak benziyorsa, melez olsa bile pasaport süreci reddedilebilir.

Pitbull tipi veya bully tipi köpeklere pasaport çıkar mı?

Pitbull tipi veya bully tipi olarak değerlendirilen köpeklerde pasaport işlemleri çoğu zaman başlamadan reddedilir. Değerlendirme genellikle ırk isminden çok fiziksel görünüm üzerinden yapılır.

Klinik mikroçip takmayı neden reddeder?

Özel klinikler, yasaklı veya riskli görülen ırklarda mikroçip uygulamasının ileride idari ve hukuki sorumluluk doğurabileceğini düşünerek işlem yapmayabilir. Bu durum genellikle keyfî değil, risk temelli bir tercihtir.

Mikroçip takıldı ama pasaport verilmedi, bu ne anlama gelir?

Bu durumda hayvanın kaydı yarım kalmış kabul edilir. Mikroçip pasaportun yerine geçmez. Pasaportsuz mikroçipli hayvanlar, denetimlerde ve taşımada sorun yaşayabilir.

Pasaportsuz köpekle şehirler arası yolculuk yapılabilir mi?

Uygulamada pasaport olmadan şehirler arası taşımada denetim riski vardır. Özellikle yasaklı veya benzeri ırklarda pasaport eksikliği ciddi sorunlara yol açabilir.

Pasaportsuz hayvana ceza kesilir mi?

Denetim sırasında eksik belge tespit edilirse sahibe idari işlem veya para cezası uygulanabilir. Hayvanın ırkı ve denetimi yapan birimin yaklaşımı sonucu etkiler.

Pasaport reddi yazılı olarak alınabilir mi?

Pratikte pasaport reddi çoğu zaman sözlü bildirilir. Yazılı red kararı almak genellikle zordur çünkü idareler bu sorumluluğu yazılı üstlenmek istemez.

Farklı bir ilde pasaport çıkarmak çözüm olur mu?

Bu yöntem hukuki risk taşır. İl bazlı uygulamalar farklı olsa da, yanlış veya yanıltıcı kayıtlar ileride daha ağır sonuçlara yol açabilir.

Yasaklı ırklar yurt dışına çıkabilir mi?

Çoğu durumda hayır. Pasaport olsa bile havayolu firmaları veya varış ülkeleri, yasaklı veya riskli ırkları kabul etmeyebilir.

Pasaport olmadan yurt dışına çıkmak mümkün mü?

Hayır. Ev hayvanı pasaportu olmadan yurt dışına çıkış fiilen mümkün değildir.

Pedigri belgesi pasaport almaya yardımcı olur mu?

Pedigri belgeleri her zaman bağlayıcı kabul edilmez. Uygulamada fiziksel görünüm, belgelerin önüne geçebilir.

“Benim köpeğim yasaklı değil” demek yeterli mi?

Hayır. Değerlendirme çoğu zaman köpeğin tipi ve görünümü üzerinden yapılır. Irk ismi tek başına belirleyici değildir.

Kaynakça - Türkiye’de hangi hayvanlara pasaport düzenlenmez

• 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu Tehlike arz eden hayvanlar, kısıtlamalar ve idari uygulamaların temel yasal çerçevesi.

• Ev Hayvanlarının Kimliklendirilmesine Dair Yönetmelik Mikroçip, kayıt, pasaport ve idari süreçlerin hukuki dayanağı.

• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı – Ev Hayvanlarının Kimliklendirilmesi ve Kayıt Altına Alınması Uygulamaları İl ve ilçe tarım müdürlüklerinin fiilî uygulamalarına esas olan resmî yönergeler.

• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı – Tehlike Arz Eden Hayvanlara İlişkin Genelgeler ve Uygulama Talimatları Yasaklı ırklar, melezler ve görünüm temelli değerlendirmelerin idari dayanakları.

• İl ve İlçe Tarım Müdürlükleri Uygulama Pratikleri (Saha Deneyimleri) Türkiye genelinde pasaport, mikroçip ve kayıt süreçlerinde karşılaşılan il bazlı uygulama farklılıkları.

• Özel Veteriner Kliniklerinde Uygulanan Mikroçip ve Pasaport Süreçleri (Mesleki Gözlemler) Kliniklerin yetki sınırları, idari risk algısı ve uygulamada yaşanan red gerekçeleri.

• Uluslararası Evcil Hayvan Taşıma Kuralları ve Havayolu Taşıma Politikaları Yurt dışına çıkışlarda pasaport, ırk kısıtlamaları ve taşıyıcı firma uygulamaları.